Inleiding
Voor dit breaching experiment hebben wij besloten een norm te gaan doorbreken op de veerpont. Wie regelmatig gebruik maakt van de pont over het IJ weet dat het meestal een georganiseerde bedoeling is. Je wacht op de pont, mensen gaan de pont af en jij gaat de pont op. Vervolgens zit je op één van de weinige stoeltjes of als je pech hebt sta je totdat je aan de overkant bent.
In plaats van balen dat er geen stoeltjes meer zijn om op te zitten nemen wij voor dit experiment onze eigen zitplaatsen mee. We proberen dus de norm te breken dat wanneer de zitplaatsen gevuld zijn je staand wacht tot je aan de overkant bent.
Ook al is er in de zogenaamde ‘Reisregels’ van de GVB (GVB, 2021) niets te vinden over een verbod op zelf meegenomen zitvoorzieningen, verwachten we toch dat we vreemd aangekeken zullen worden wanneer we plaats gaan nemen op een picknick kleedje. Vooral doorgewinterde bewoners van Amsterdam Noord nemen de ongeschreven pont-etiquette serieus (Van Gelder, 2015). Uit onderzoek is ook gebleken dat passagiers van het openbaar vervoer behoefte hebben aan een rustige reis en dat verstoring van deze rust, bijvoorbeeld door normoverschrijdend gedrag, irritatie kan opwekken (Moore, 2011). Wij voorspellen dus ook dat onze medereizigers geërgerd op ons gedrag zullen reageren.
Opzet
Op 23 november hebben wij met drie mensen rond 14:45 de pont vanaf Amsterdam Centraal richting NDSM genomen. We hebben bewust deze tijd gekozen omdat we buiten de spitstijden zo min mogelijk overlast zouden veroorzaken. Op de pont waren er grofweg twintig anderen aanwezig. De rit richting NDSM duurt ongeveer een kwartier, dus zijn we vrijwel gelijk begonnen met de uitvoering van het experiment.
We hebben bewust besloten om aan de achterkant te gaan zitten omdat hier meer ruimte was om te zitten.
We hebben het experiment twee keer uitgevoerd; eenmaal de pont verbinding van het Centraal Station richting de NDSM en diezelfde pont van de NDSM terug naar het Centraal Station. Beide kanten op betreft dit een reis van +- 15 minuten.
Op de terugweg was het iets drukker op de pont. We zijn toen ook weer aan de achterste kant gaan zitten. Deze keer was het iets drukker.
FOTO
Resultaten
Als alternatieve zitplek hadden we dus een picknickkleed mee om op te zitten. Tijdens het gezamenlijk neerleggen van het kleedje kregen wij van omstanders verbaasde blikken. We voelde ons voor aanvang van het breaching experiment al ongemakkelijk, en dit werd versterkt door de blikken van de mensen op de pont. Toen we gingen zitten zette dit gevoel nog door, maar dit was van korte duur.
Beide keren voelde we ons eigenlijk alleen oncomfortabel tijdens de eerste paar minuten, en daarna wendde het overschrijden van de norm.
We hadden het gevoel dat we duidelijk de norm overschreden, maar hier zaten bijna geen sancties aan vast. Alleen de rare blikken hebben we iets van gemerkt, maar er is geen vraag geweest of wij wilde stoppen. Het feit dat er geen sancties waren en we ons voor het grote deel van de tijd comfortabel voelden laat zien dat de norm die wij denken dat er is veel minder sterk is dan we in eerste instantie gedacht hadden. Wel is het belangrijk om te benoemen dat het door het dragen van mondkapjes door onze mede-reizigers de reacties moeilijker af te lezen waren.
Dit koppelen wij aan de sociale controletheorie. De sociale controle theorie stelt dat er sancties liggen op ongewenst gedrag, en hierdoor ongewenst gedrag voorkomen wordt. Deze sancties zijn groter des te groter de normen zijn. Sancties kunnen van alles zijn, als het maar probeert de bestaande normen te handhaven. Wij dachten dat er sociale controle zou zijn rondom het in beslag nemen van ruimte om eigen zitplekken te creëren. Dit zou je kunnen merken in sancties, van afkeurend gedrag tot en met het vragen om te stoppen met het ongewenste gedrag. Er waren geen sterke sancties, dus stellen wij dat de sociale controle niet sterk was op de pont op het gebied van onze onderzochte norm (Geven, 2021).
Conclusie
De pontbevaarders bleken minder bezig met ons gedrag dan we hadden voorspeld. Op enkele verbaasde blikken na waren er geen sancties tijdens ons breaching experiment. We hebben in comfort kunnen genieten van onze overtocht zonder dat iemand zichtbaar geërgerd reageerde op onze zitkeuze. Het is mogelijk dat passagiers ons gedrag wel als storend hebben ervaren maar wij dit niet door hadden omdat zij een mondkapje droegen. Hierdoor was het aflezen van hun gezichten maar beperkt mogelijk.
Literatuur
Van Gelder, L. (2015, 20 april). De Pont Etiquette: zo hoort het aan boord. Het Parool. Geraadpleegd op 24 november 2021, van https://www.parool.nl/nieuws/de-pont-etiquette-zo-hoort-het-aan-boord~b6d78f14/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F
Geven, S. (2021, 18 november). Mensenmaatschappij hoorcollege 6 [Hoorcollege]. Hoorcollege, Amsterdam, Nederland.
Reisregels Veren | GVB. (2021). GVB. Geraadpleegd op 24 november 2021, van https://www.gvb.nl/reizen/reisregels/reisregels-veren
Moore, S. (2011). Understanding and managing anti-social behaviour on public transport through value change: The considerate travel campaign. Transport Policy, 18(1), 53–59. https://doi.org/10.1016/j.tranpol.2010.05.008
Geen opmerkingen:
Een reactie posten